Bilanço Usulü Nedir?

Bilanço usulü (bilanço esası), işletmenin varlıklarını, borçlarını ve özkaynaklarını dönem sonunda bilanço, faaliyet sonucunu ise gelir tablosu ile raporladığı defter tutma yöntemidir. Vergi Usul Kanunu'nda (VUK) iki temel defter tutma yönteminden biridir; diğeri işletme hesabı esasıdır.

Bilanço esası ile işletme hesabı esası arasındaki fark

• İşletme hesabı esası: Daha küçük işletmeler için basit yöntemdir; tek bir defterde gelir ve giderler izlenir.
• Bilanço esası: Varlık ve borçların tamamı izlenir; çift taraflı kayıt yapılır ve dönem sonunda bilanço ile gelir tablosu hazırlanır. İşletmenin finansal durumu çok daha net görünür.

Kimler bilanço esasına göre defter tutar?

VUK'a göre birinci sınıf tüccarlar bilanço esasına göre defter tutar. Ticaret şirketleri (ör. anonim ve limited şirketler) faaliyet hacminden bağımsız olarak birinci sınıf tüccardır. Şahıs işletmelerinde ise alış, satış veya hasılat tutarları VUK'ta belirlenen hadleri aşarsa bilanço esasına geçilir. Bu hadler her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenir; güncel tutarlar için mali müşavirinize veya GİB'in yayımladığı tebliğlere bakabilirsiniz.

Bilanço esasında hangi defterler tutulur?

• Yevmiye defteri: Tüm işlemlerin tarih sırasıyla kaydedildiği defter.
• Büyük defter (defter-i kebir): Yevmiye kayıtlarının hesaplara göre sınıflandırıldığı defter.
• Envanter defteri: Dönem sonu varlık ve borçların listelendiği, bilançonun yer aldığı defter.

Bilanço usulü ve e-Defter

Yevmiye defteri ve büyük defter, kağıt yerine e-Defter olarak elektronik ortamda da tutulabilir. e-Fatura uygulamasına geçmek zorunda olan mükellefler e-Defter uygulamasına da geçmek zorundadır. e-Defterde her dönem için oluşturulan berat dosyaları GİB onayına gönderilir; aylık dönemlere ait beratlar, ilgili ayı izleyen üçüncü ayın sonuna kadar yüklenir (GİB zaman zaman süre uzatımı yapar).

Bilanço esasına göre defter tutan ve e-Fatura'ya geçen bir işletme için e-Defter, defterlerin kağıtta basılması ve onaylatılması yükünü ortadan kaldırır. Ayrıntılar için e-Defter sayfamızı ve SSS'deki e-Defter sorularını inceleyebilirsiniz.

Sonuç

Bilanço usulü, işletmenin finansal resmini eksiksiz gösteren yöntemdir; ticaret şirketleri için zorunludur, şahıs işletmeleri için hadlere bağlıdır. e-Fatura kapsamındaysanız e-Defter de gündeminize girer; geçişinizi birlikte planlamak için ücretsiz danışmanlık alabilirsiniz.

Kaynak: Vergi Usul Kanunu, Elektronik Defter Genel Tebliği (Sıra No: 1) ve edefter.gov.tr duyuruları (Ekim 2026).